Μνημείο Προσφύγων
Πρόκειται για ένα μνημείο από πελεκητή πέτρα, για την ακρίβεια είναι ένας πέτρινος όγκος λαξευμένος, ο οποίος καταλήγει στην κορυφή του σε μεμονωμένες πέτρες που παραπέμπουν σε ανθρώπινες μορφές.
Συνοδεύεται από μία χαραγμένη επιγραφή:
«Η Μνήμη άγρυϖνη
-εδώ και ’κεί-
ΔΕΝ ΞΕΧΝΑ!
ΝΕΟΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ»
Εντοπίζουμε, επίσης και την αναφορά της Δωρεάς στο πλάι του αγάλματος:
ΔΩΡΕΑ
ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ
ΣΥΛΛΟΓΟΣ
ΝΕΟΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ
ΑΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
2004
Τοποθεσία
Βρίσκεται στην πλατεία Νεοκαισάρειας, Ιωαννίνων.
Πατρότητα
Είναι έργο του Παύλου Βρέλλη.
Ο Παύλος Βρέλλης γεννήθηκε στα Ιωάννινα στις 25 Μαρτίου 1923 και πέθανε στις 23 Ιουλίου 2010. Την ανατροφή του ανέλαβε η θεία του, Σοφία Παραμυθιώτη, καθώς οι γονείς του είχαν πεθάνει. Κατά τη διάρκεια της κατοχής οι Γερμανοί τον συνέλαβαν. Όντας φυλακισμένος, ξεκίνησε να σκαλίζει ξύλινα αντικείμενα κι αποτύπωνε τις μορφές συγκρατουμένων του. Οι σπουδές του ξεκίνησαν το 1945 στη Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία, απ’ όπου αποφοίτησε το 1947. Στα 23 του χρόνια είχε ξεκινήσει να δημιουργεί προτομές ατόμων. Το 1949 ξεκινά να φοιτά στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, οι οποίες διακόπτονται από τη θητεία του στον στρατό κατά τον εμφύλιο πόλεμο. Μετά το τέλος της θητείας εξασκείται στη ζωγραφική, τη χαρακτική και κάνει μαθήματα βυζαντινής μουσικής και ορθοφωνίας.Το 1954 αποφοίτησε από τη Σχολή με Θεωρητικό και Πρακτικό πτυχίο. Ύστερα επεκτείνει τις σπουδές του και μαθαίνει χαλκογλυπτική στη Φλωρεντία και ψηφοθετική στη Ραβέννα. Έχει αποκτήσει πολλά βραβεία μέσω της δουλείας του. Ωστόσο θεωρείται από τους πιο σημαντικούς Έλληνες γλύπτες ειδικά για την προσφορά του με τη δημιουργία του Μουσείου Ελληνικής Ιστορίας στο Μπιζάνι Ιωαννίνων, το οποίο φιλοξενεί 150 κέρινα ομοιώματα σε 36 ιστορικά θέματα εμπνευσμένα από σημαντικά γεγονότα της Ελληνικής Ιστορίας.
Το μνημείο συμβολίζει τον ξεριζωμό των προσφύγων της Καππαδοκίας και τη διασπορά των προσφύγων. Η Νέα Καισάρεια είναι ένας από τους οικισμούς που ιδρύθηκαν στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων για την εγκατάσταση των προσφύγων, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922. Οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας χωρίστηκαν σε πολλά και διαφορετικά μέρη της Ελλάδας. Κάποιοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή των Ιωαννίνων και δημιούργησαν το χωριό με ονομασία Νεοκαισάρεια. Στην περιοχή κατέφθασαν πρόσφυγες από τα χωριά Ζίλε, Καρατζορέν και λίγες οικογένειες από το Χαστακόι. Το επίθετο «Νέα» είναι δηλωτικό της ανάγκης για τη συνέχεια, της προσπάθειας για τη διατήρηση της μνήμης, φαινόμενο που παρατηρείται στους περισσότερους οικισμούς που ίδρυσαν οι πρόσφυγες. Η ονομασία του οικισμού Νέα Καισάρεια παρέπεμπε στη χαμένη πατρίδα και στη μνήμη των χωριών της επαρχίας Καισαρείας. Ο δισυπόστατος χαρακτήρας του προθέματος «Νέα» είναι η ταυτόχρονη αναφορά σε δύο τόπους τον παλιό και τον τωρινό και σε δύο χρόνους στο χθες και το σήμερα. Το μνημείο αυτό συμβολίζει τον ξεριζωμό και θυμίζει στους κατοίκους του την καταγωγή τους και τους προγόνους τους.
Το γλυπτό πήρε το όνομά του από την εκκλησία του χωριού όπου και βρίσκονταν τοποθετημένο αρχικά. Αργότερα μεταφέρθηκε κεντρικότερα στην πλατεία του χωριού.
Στο μνημείο πραγματοποιούνται τελετές μνήμης και καταθέσεις στεφάνων, τοπικού χαρακτήρα για τον εορτασμό της Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας στις 14 Σεπτεμβρίου.
Στο γλυπτό δεν υπάρχουν στοιχεία βανδαλισμού.
Μετά την αποπεράτωση του έργου, ο Βρέλλης, επισκέφθηκε το χωριό και είδε το μνημείο ολοκληρωμένο πια, φανερά συγκινημένος που η ιδέα του υλοποιήθηκε με επιτυχία. Αξιοσημείωτο είναι ότι παρότι το μνημείο έχει ανεγερθεί από το 2004, δεν έγιναν ποτέ αποκαλυπτήρια. Πληροφορίες δηλώνουν ότι δεν επετράπη απ’ το Δήμο να γίνουν αποκαλυπτήρια, επειδή οι κάτοικοι το έκαναν με δική τους πρωτοβουλία, χωρίς να έχουν προηγουμένως έγκριση. Επειδή το μνημείο αυτό της Νεοκαισάρειας διαφέρει από τα αντίστοιχα των άλλων περιοχών – Ανατολής και Μπάφρας, Ιωαννίνων – αποτελεί προϊόν συλλογικής έκφρασης των κατοίκων και όχι προϊόν της επίσημης μνήμης (την οποία εκφράζει η δημοτική αρχή). Ένας ακόμη λόγος που δεν έχει αναγνωριστεί από το Δήμο είναι ότι διαφέρει και στην τεχνοτροπία του, καθώς ξεφεύγει απ’ τη ρεαλιστική και νατουραλιστική απεικόνιση που υιοθετείται συνήθως, για την απεικόνιση τέτοιων ιστορικών γεγονότων.
Όνομα Συντάκτη
Γράφει η Ευδοξία Μπέλλου, τελειόφοιτη φοιτήτρια του Π.Τ.Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Βιβλιογραφία
Μποτωνάκη Ν. & Κ. Μπαδά, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφικής Σχολής Τμήματος Ιστορίας – Αρχαιολογίας με θέμα «Πολιτικές της μνήμης : Τα ιστορικά και άλλα μνημεία ως όψεις καταγραφής της Ιστορικής και κοινωνικής μνήμης. Τα μνημεία του δήμου Ανατολής Ιωαννίνων.», Μεταπτυχιακή εργασία
Διαδικτυακές πηγές:
http://gym-anatol.ioa.sch.gr/wp-content/uploads/2012/11/ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ-ΜΝΗΜΗ-ΚΑΙ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ-ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ.pdf
Παύλος Βρέλλης: Ο σπουδαίος Έλληνας γλύπτης που έφτιαξε τα κέρινα ομοιώματα στο μουσείο Ιωαννίνων http://www.noiazomai.net/vrellis.html
https://www.pagenews.gr/2018/10/10/politismos/paulos-brellis-o-spoudaios-ellinas-glyptis-pou-eftiakse-ta-kerina-omoiomata-sto-mouseio-ioanninon/
Ο συντάκτης φέρει την ευθύνη των κειμένων.
Subscribe
0 Comments
Greek