Κώστας Κρυστάλλης, Ιωάννινα

Κώστας Κρυστάλλης

Πρόκειται για μια ορειχάλκινη προτομή που αναπαριστά τον ποιητή Κώστα Κρυστάλλη, η οποία είναι τοποθετημένη πάνω σε πέτρινη στήλη. Ο ποιητής αποδίδεται νέος (ηλικιακά) φορώντας σακάκι, γιλέκο, πουκάμισο και έχοντας το χαρακτηριστικό ηπειρώτικο μουστάκι που τείνει να στρίβει προς τα επάνω. Πάνω στην προτομή υπάρχει η υπογραφή του γλύπτη: «Νικόλας» ενώ πάνω στην πέτρινη στήλη υπάρχει η μεταλλική επιγραφή: «ΚΩΣΤΑΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΗΣ (1864-1894), Ο ποιητής του βουνού και της στάνης, Νικόλας 1959». Εμπνευστής και χορηγός του έργου αποτέλεσαν η Εταιρία Ηπειρωτικών Μελετών (υπό την προεδρία του Κώστα Φρόντζου) καθώς και οι μαθητές της πόλης των Ιωαννίνων. Τα αποκαλυπτήρια έγιναν το 1959 με την παρουσία τοπικών αρχών και με εκφώνηση λόγου του Μιχάλη Περάνθη (συγγραφέας της βιογραφίας του Κώστα Κρυστάλλη). Η προτομή αποτελεί την παλιότερη προτομή στο Άλσος των Ποιητών. Ωστόσο, η ημερομηνία γέννησης του ποιητή είναι λανθασμένη κατά 2 χρόνια νωρίτερα σύμφωνα με τον βιογράφο του ποιητή Περάνθη. Συγκεκριμένα στο βιβλίο: «Κρυστάλλης, η τελετή των αποκαλυπτηρίων της προτομής του, Εκδόσεις ΕΗΜ, Ιωάννινα, 1960» ο Περάνθης γράφει: «Έφτασε στην Άρτα την πρώτη εβδομάδα (1894)[…] έκλεισε το δράμα μιας ταλανισμένης νεότητας εικοσιέξι χρόνων». Άρα, 1894-26=1868 η πραγματική ημερομηνία γέννησης του.

Τοποθεσία

Η προτομή βρίσκεται στο Άλσος των ποιητών, στην πόλη των Ιωαννίνων.

Πατρότητα

Ο Νικόλαος Γεωργαντής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1883. Σπούδασε στη Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας έχοντας ως δάσκαλό του τον Γεώργιο Βρούτο. Έπειτα, συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Γκραντ Σωμιερ (Academie de la Grande Chaumiere) και στη Σχολή Καλών Τεχνών (Ecole des Beaux Arts) στο Παρίσι. Ασχολήθηκε κυρίως με την κατασκευή ταφικών μνημείων αλλά και με προτομές και ανδριάντες. Παράλληλα, υπήρξε μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος (ΕΕΤΕ) και εκτέλεσε χρέη προέδρου του Επαγγελματικού Καλλιτεχνικού Επιμελητηρίου μέχρι το τέλος της ζωής του το 1947. Τιμήθηκε με το παράσημο των Ιπποτών του Πανάγιου Τάφου.
Σημαντικά του έργα αποτελούν: από τα Ταφικά μνημεία: Ά Νεκροταφείο Αθηνών:
Ευτυχίας Μοσχονά (1909), Κωνσταντίνου Κανάρη Κομνηνού, Δημ. Ματθαιόπουλου, Οικογ. Λευκαδηνού, Οικογ. Βλάχου (1918), Οικογ. Λεμπέση, Οικογ. Π. Πιττακού αλλά και το δικό του ταφικό μνημείο το οποίο το διακοσμεί το συμβολικό γλυπτό του «Ψυχή».

Ηρώα:
Ηρώο των πεσόντων στους πολέμους 1912-1921( 1923, Μαρούσι Αττικής)
Μνημείο Εφέδρου Αξιωματικού(1972, Αθήνα-Προαύλιο Δικαστηρίων Σχολής Ευελπίδων). Είναι αφιερωμένο στους εφέδρους αξιωματικούς που έπεσαν στους βαλκανικούς πολέμους του 1912-1913.

Άλλα έργα του:
Στήλη του ιερέα Νικόλαου Πλανά (Νάξος 1851-Αθήνα 1932), φιλοτεχνημένη το 1940.
«Ο Άστεγος», «Η Δύναμη της Ύλης», «Ο Μαστρο-Χρήστος» κ.α

Προτομές:
Προτομή του Αθηναιογράφου Δημήτρη Καμπούρογλου(1936, από μάρμαρο, Πλατεία Φιλομούσου Εταιρίας, Πλάκα),
Προτομή του αρχαίου ρήτορα Δημοσθένη(1938 από μάρμαρο, Παιανία Αττικής), Προτομή του Δημήτρη Παπανικολή(από μάρμαρο, Αθήνα-Πεδίον του Άρεως)