Γιοσέφ Ελιγιά
Σε αυτό το γλυπτό βλέπουμε την προτομή του Γιοσέφ Ελιγιά ντυμένο, από τον καλλιτέχνη με κοστούμι, γραβάτα, πουκάμισο αλλά και πλούσια μαλλιά. Η κατασκευή του έχει γίνει από μέταλλο. Στην μεταλλική πλάκα ακριβώς κάτω από την προτομή που παρουσιάζει το έργο τέχνης:
ΓΙΟΣΕΦ ΕΛΙΓΙΑ (1901-1931)
Ψευδώνυμο του Ηλία Κοτοπούλια
Ποιητής – Μεταφραστής
Νικόλας 1966
Τα αποκαλυπτήρια της προτομής έγιναν το 1966.
Τοποθεσία
Βρίσκεται στην πόλη των Ιωαννίνων, ανάμεσα από τις οδούς Βαλαωρίτου και Πουκεβίλ, στο Άλσος των ποιητών.
Πατρότητα
Ο Νικόλαος Παυλόπουλος ή Νικόλας γεννήθηκε στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας στη Μαγνησία. Ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης ήταν γλύπτης και χαράκτης. Ο πατέρας του ήταν ξυλογλύπτης εκκλησιαστικών επίπλων και κοντά του έλαβε τα πρώτα μαθήματα ξυλογλυπτικής. Αργότερα, μετέβηκε στην Αθήνα για να σπουδάσει γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Θωμά Θωμόπουλο. Καταπιάστηκε κυρίως με την γλυπτική ακαδημαϊκού ύφους στο ξύλο και στο μάρμαρο. Ως χαράκτης ασχολήθηκε κυρίως με την ξυλογραφία και την εικονογράφηση βιβλίων. Τα έργα του γλύπτη, χαράκτη και ζωγράφου Νικόλα που υπάρχουν στην Ήπειρο είναι πάρα πολλά. Φιλοτέχνησε προτομές, αγάλματα, κεφάλια, ανδριάντες, ηρώα, ανάγλυφα, ξυλόγλυπτα, ταφικά μνημεία, χαρακτικά, ζωγραφικά έργα και -κυρίως- γυμνά, χωρίς όμως να προχωρήσει μακρύτερα από τους καθιερωμένους τύπους και τα κλασικιστικά και ακαδημαϊκά χαρακτηριστικά. Μετά τον θάνατό του, δημιουργήθηκε το «Δημοτικό Μουσείο Γλύπτη Νικόλα» στην γενέτειρά του το Βόλο, όπου φυλάγονται μερικά από τα καλύτερα έργα του.
Η καταγωγή του Γιοσέφ Ελίγια ήταν Εβραϊκή, εκείνος γεννήθηκε στα Ιωάννινα το 1901 οπού και μεγάλωσε. Το πραγματικό του όνομα ήταν Ηλίας Κοτοπούλια και τον γνωρίσαμε ως ποιητή και μεταφραστή. Ο ποιητής της λίμνης, όπως τον ονόμαζαν, σπούδασε στο γαλλόφωνο γυμνάσιο Alliance Israelite και το 1921 όταν απολύθηκε από τον στρατό έγινε δάσκαλος στο Σχολείο της Ισραηλίτικης Κοινότητας. Ασχολήθηκε με τα ελληνικά γράμματα, την εβραϊκή φιλολογία, την Ταλμουδική και μεταταλμουδική φιλοσοφία και ποίηση. Στα Γιάννενα οι πολίτες, ύστερα από το 1920, επηρεασμένοι από εθνικά, πολιτικά, κοινωνικά γεγονότα έκαναν στροφή προς την πνευματική τους καλλιέργεια. Η Ζωσιμαία Σχολή, τα παρθεναγωγεία, τα εκπαιδευτήρια, αλλά και προσχολικής ηλικίας σχολεία έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην πνευματική εξέλιξη των ανθρώπων. Η ίδρυση της Ισραηλίτικης Εκπαιδευτικής Εταιρίας από το 1872 ακόμα, φάνηκε να έχει σημαντικό ρόλο στην μετέπειτα εξέλιξη της εβραϊκής κοινότητας. Ο Γιοσέφ Ελιγιά ήταν και εκείνος επηρεασμένος από τα ιστορικά γεγονότα εκείνης της εποχής, τα οποία διαμόρφωσαν τον ψυχικό του κόσμου και την έμπνευση του για την ποίηση. Στην δεκαετία του 20΄τα δημοσιευμένα ποιήματα του διακατέχονταν από λυρισμό και βιβλική χροιά, όμως παράλληλα περνούσαν την εικόνα που επικρατούσε στην πολιτική, κοινωνική σκηνή του Μεσοπολέμου. Στις εκδόσεις των έργων του παραλήφθηκαν κάποια ποιήματα, από τα οποία ίσως κάποιος θα διαμόρφωνε μια συνολική εικόνα για τα ποιητικά έργα του Γιοσέφ Ελιγιά. Οι συνθήκες που επικρατούσαν στα Γιάννενα στις αρχές της δεκαετίας του 20΄, η θρησκευτική και κοινωνική του ταυτότητα ενίσχυσαν τις ριζοσπαστικές απόψεις του που έγινα φανερές εκείνες τις πρώτες δεκαετίες. Επίσης, ήταν μέτοχος στο Πανηπειρωτικό Εργατικό Κέντρο των Ιωαννίνων, διαβάζοντας ποιήματα στο βήμα κατά της ανισότητας και της βίας. Η μάχη που έδωσε στο Εργατικό Κέντρο επηρέασε την κοινή γνώμη λειτουργώντας ενισχυτικά στην πολιτική και ιδεολογική διαμόρφωση της εργατικής τάξης των Ιωαννίνων. Η εμπλοκή του στα γεγονότα της εποχής συνέβαλε στην ρήξη του πολιτικού καθεστώτος και στην καταπολέμηση των συντηρητικών που υπήρχαν απέναντι στην εβραϊκή κοινότητα. Ύστερα από τις δράσει του ως αριστερός φυλακίστε μαζί με άλλους από το βενιζελικό καθεστώς. Μέσα από στην φυλακή έγραψε ποιήματα αναπολώντας τα Γιάννενα, την οικογένεια και τους φίλους του. Όταν απελευθερώθηκε και γύρισε στα Γιάννενα δεν παρέμεινε εκεί. Μετακόμισε με την μητέρα του στην Αθήνα. Αυτό συνέβη γατί είχαν διαφορετικές νοοτροπίες με τους ντόπιους και δέχονταν πιέσεις από την εβραϊκή κοινότητα αλλά και την χωροφυλακή παρόλη την μεγάλη του προσφορά στον αγώνα. Εκεί δημοσίευσε ποιήματα, δίδαξε σε γαλλικό σχολείο, γνώρισε μεγάλους λογοτέχνες και τα έργα του αναγνωρίστηκαν από σημαντικούς καλλιτέχνες της εποχής. Αργότερα, επέστρεψε στα Ιωάννινα, όμως πέθανε από μία βαριά αρρώστια το 1931. Για την προσφορά του στην Ήπειρο ο γιαννιωτοεβραίος ποιητής και μεταφραστής Γιοσέφ Ελιγά τιμήθηκε με την προτομή του στον Άλσος των ποιητών στα Ιωάννινα φιλοτεχνώντας τον ο μεγάλος γλύπτης Νικόλας.
Το γλυπτό του Γιοσέφ Ελιγιά έχει υποστεί βανδαλισμούς, καθώς έχει χρωματιστεί η προτομή του ποιητή αλλά και το βάθρο που τον στηρίζει.
Όνομα Συντάκτη
Γράφει η Γεωργία Μάνδαλου, τελειόφοιτη φοιτήτρια του Π.Τ.Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Βιβλιογραφία
Αγγέλη, Β. (2018, Μάιος 20). Ο κύκλος των… χαμένων ποιητών. ΤΥΠΟΣi. Ανακτήθηκε από: https://typos-i.gr/article/o-kyklos-twn-xamenwn-poihtwn .
Γιάννης Σιτούφης. Ο άγνωστος Γιωσέφ Ελιγιά, Ερανιστής (16 Σεπτεμβρίου 2014). Ανακτήθηκε από: http://eranistis.net.
Λέων, Α., Ναρ. (2007). «Από την αρχαία λυχνία στου… πλήθους τον παλμό» Ο ποιητής Γιοσέφ Ελιγιά(Διδακτορική Διατριβή). Διαθέσιμο στο Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών. Ανακτήθηκε από: http://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/18411 .
Ο συντάκτης φέρει την ευθύνη των κειμένων.
Greek