Διονύσιος φιλόσοφος
Πρόκειται για μια ορειχάλκινη κατασκευή στην οποία απεικονίζεται ο Διονύσιος Φιλόσοφος με την χαρακτηριστική του φιγούρα σε κάθε προτομή. Απεικονίζεται με πυκνή γενειάδα και φοράει ιερατικό καπέλο. Έχει αυστηρό και επιβλητικό ύφος. Η προτομή είναι τοποθετημένη σε μία μαρμάρινη στήλη. Στο στήλη αυτή αναγράφεται:
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ
1541- 1611
Τοποθεσία
Η προτομή βρίσκεται στο μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου Διχουνίου, τέσσερα χιλιόμετρα μετά το Ραδοβίζι Ιωαννίνων, στο δρόμο που οδηγεί προς το συνοικισμό Σενίκο.
Πατρότητα
Δεν είναι γνωστό ποιος γλύπτης φιλοτέχνησε την εν λόγω προτομή του Διονυσίου Φιλοσόφου
Ο Διονύσιος φιλόσοφος γεννήθηκε στα μέρη της Παραμυθιάς το 1541 και πολύ νέος έγινε καλόγερος στο Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου. Αργότερα, σπούδασε σε μεγάλα Ευρωπαϊκά κέντρα (Βενετία, Πάδοβα) φιλολογία, φιλοσοφία και ιατρική. Μετά, συνέχισε στην Κωνσταντινούπολη λογική, ποίηση, γραμματική και αστρονομία. Μέχρι τα 39 του χρόνια, σπούδαζε. Από τότε πήρε τον τίτλο του “Διονύσιος ο Φιλόσοφος”. Σκυλόσοφο τον έλεγαν οι συκοφάντες και πολέμιοί του.
Το 1571, νικήθηκε ο Τουρκικός στόλος στη Ναύπακτο, από τον ενωμένο στόλο της Ισπανίας, Ενετίας και του Πάπα Πίου του 5ου. Αυτή ήταν η αφορμή, για να ξεσπάσουν εξεγέρσεις από τους Έλληνες, σε Ακαρνανία, Θεσσαλία, Ήπειρο και Μάνη. Την εποχή αυτή έδρασε ο Διονύσιος ο Φιλόσοφος, με τα δυο αγροτικά κινήματα το 1600 και 1611.
Είχε χειροτονηθεί επίσκοπος Λάρισας το 1563, από τον Πατριάρχη Ιερεμία. Μετέφερε την έδρα του, στην Τρίκκη (τα σημερινά Τρίκαλα). Βλέποντας την καταπίεση των σκλάβων, τους εξισλαμισμούς και τα βασανιστήρια· αρχίζοντας το έργο του ως Μητροπολίτης, μυεί ταυτόχρονα τους κληρικούς και τον Δεσπότη Σεραφείμ, για να επαναστατήσουν. Το πρώτο αυτό κίνημα αποτυγχάνει και ο Δεσπότης Σεραφείμ βρίσκει τραγικό τέλος. Ο ίδιος φεύγει για Ιταλία. Καθαιρείται από τη θέση του Μητροπολίτη, για την πράξη του αυτή. Προσπάθησε να διοργανώσει και καινούριο κίνημα το 1604, στο Φανάρι Παραμυθιάς, αλλά προδόθηκε.
Στα 70 περίπου χρόνια του, επιστρέφει και πάλι, ως απεσταλμένος ξένων δυνάμεων. Έρχεται να συνεννοηθεί με τον Μητροπολίτη Ματθαίο και φίλους του στα Γιάννενα. Μέχρι τότε, οι Χριστιανοί έμεναν μέσα στο Κάστρο, με πολλά προνόμια. Παρατήρησε την πόλη, και τις άμυνές της. Γυρίζει στο Διχούνι και αρχίζει τις περιοδείες του σε χωριά της Θεσπρωτίας. Με τη φλόγα της ψυχής του, ο σοφός ρήτορας τραβούσε τον αγνό, απλοϊκό και βασανισμένο από την τυραννία κόσμο, κοντά του. Με τους πρώτους 100 που συγκέντρωσε, πήρε δυο χωριά στην περιοχή της Παραμυθιάς. Ύστερα συνέχισε να συγκεντρώνει κόσμο. Συγκέντρωσε 1.100 περίπου. Στόχος τώρα, ήταν τα Γιάννενα.
Στη δεύτερη εξέγερση, κατά τη νύχτα της 10-11 Σεπτεμβρίου 1611 μαζί με περίπου 700 ως 1000 Αλβανούς χωρικούς, βοσκούς και γεωργούς, από 70 χωριά της Παραμυθιάς κατέλαβαν τα Ιωάννινα βάζοντας φωτιά στην οικία του πασά Οσμάν. Οι τούρκικες δυνάμεις που αρχικά τράπηκαν σε φυγή, ταχέως ανασυντάχθηκαν, επιτέθηκαν στους επαναστάτες και τους απέκοψαν. Η αποτυχία της εξέγερσης οδήγησε στην καταστροφή του και την αρπαγή της περιουσίας και των κειμηλίων του, μεταξύ των οποίων ήταν και ένας επίχρυσος αργυρός σταυρός, που υπάρχει στο ναό της Επισκοπής Παραμυθιάς. Τους δυο υπαρχηγούς του, το Δελή-Γιώργο και τον Λάμπρο από το Πόποβο της Παραμυθιάς, αφού τους συνέλαβαν, τους βασάνισαν πρώτα και ύστερα τους σκότωσαν. Το ίδιο έτος, οι Τούρκοι πήγαν στο Διχούνι και κατάστρεψαν μέχρι τα θεμέλιά του το Μοναστήρι απ’ όπου ξεκίνησε.
Ο Διονύσιος κρύφτηκε για τρεις μέρες, σε μια σπηλιά του βράχου πάνω στον οποίο είναι χτισμένο το Κάστρο των Ιωαννίνων. Με προδοσία τον έπιασαν. Όταν τον παρουσίασαν στον Οσμάν-πασά, είπε άφοβα: “πολέμησα για να ελευθερώσω το λαό από τα βάσανα και την τυραννία σας”. Στο πρόσωπό του, είδαν έναν επαναστάτη, έναν κληρικό και έναν Έλληνα που έπρεπε να θανατωθεί με παραδειγματικό τρόπο. Οι δήμιοί του, φρόντισαν να κρατήσει το μαρτύριό του πέντε ολόκληρες ώρες, χωρίς, όπως αναφέρεται, να λυγίσει ούτε στιγμή. Το δέρμα του το γέμισαν με άχυρο, και το περιέφεραν από πόλη σε πόλη μέχρι την Κωνσταντινούπολη. Οι Τούρκοι προέβησαν σε αντεκδικήσεις κατά του ηπειρωτικού πληθυσμού ενώ ως συνένοχοι του Διονυσίου θανατώθηκαν οι επίσκοποι Δημητριάδος Αγάπιος και Φαναρίου Σεραφείμ.
Η προτομή αυτή σχετίζεται σημαντικά με τον τόπο και το μοναστήρι καθώς ο Διονύσιος ο Φιλόσοφος από εκεί ξεκίνησε την επανάσταση του 1611, η αποτυχία της οποίας οδήγησε στην καταστροφή του και την αρπαγή της περιουσίας και των κειμηλίων του.
Τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Διονυσίου Φιλοσόφου πραγματοποιήθηκαν στις 27 Οκτωβρίου του 2015, μία μέρα μετά την γιορτή του τιμώμενου στην Μονή, Αγίου Δημητρίου, όπου ο Δήμος της Ζίτσας πραγματοποίησε μία εκδήλωση για τα 404 χρόνια από την επανάσταση του 1611.
Όνομα Συντάκτη
Γράφει ο Ανδρέας Μυρεχίδης, φοιτητής της Ανώτατης Σχολής Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης.
Βιβλιογραφία
Πάνου, Δ. Τ. Η Μονή Διχουνίου. Έκδοση Δήμος Μολοσσών.
Μέρτζιος, Κ.Δ. (1938). Η επανάσταση του Διονυσίου του Φιλοσόφου. Ηπειρωτικά Χρονικά 13, 81-90.
Ο συντάκτης φέρει την ευθύνη των κειμένων.
Subscribe
0 Comments
Greek