Ελευθέριος Βενιζέλος
Το ορειχάλκινο άγαλμα του Θεόδωρου Παπαγιάννη έχει ύψος 2, 10 μέτρα. Ο Βενιζέλος αναπαρίσταται με κουστούμι με λιτές και αυστηρές γραμμές, στο κεφάλι φοράει το κλασσικό καπέλο του. Στο ένα χέρι κρατάει έναν κύλινδρο ενώ το άλλο το έχει σηκωμένο ψηλά σαν να απευθύνεται σε ένα αόρατο ακροατήριο. Στηρίζεται σε μια μικρή μαρμάρινη βάση πάνω στην οποία αναγράφεται το όνομα του
« ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ »
Τα αποκαλυπτήρια πραγματοποιήθηκαν το 1986 .
Τοποθεσία
Το γλυπτό βρίσκεται μπροστά από το κτήριο της περιφέρειας Ηπείρου στην πλατεία Πύρρου στα Ιωάννινα.
Πατρότητα
Ο Θεόδωρος Παπαγιάννης γεννήθηκε το 1942 στο Ελληνικό Ιωαννίνων. Σπούδασε στην Α.Σ.Κ.Τ. Αθηνών µε υποτροφία. Εκτός του καλλιτεχνικού διπλώματος πήρε στη χαλκογλυπτική και γυψοτεχνική. Μελέτησε την αρχαιοελληνική τέχνη και την τέχνη της ευρύτερης περιοχής της Μεσογείου. Άρχισε την πανεπιστημιακή του καριέρα µε τον διορισμό του ως βοηθός στην Α.Σ.Κ.Τ. στο εργαστήριο γλυπτικής του Γιάννη Παππά. Ηγήθηκε ομάδας εργασίας σπουδαστών της Α.Σ.Κ.Τ. η οποία περιόδευσε στα Ζαγοροχώρια της Ηπείρου και αποτύπωσε πέτρινα και ξύλινα ανάγλυφα και αρχιτεκτονικά στοιχεία της λαϊκής και παραδοσιακής τέχνης. Συμμετείχε µε συναδέλφους του στη δημιουργία του Κέντρου Εικαστικών Τεχνών (Κ.Ε.Τ.). Γλυπτά του κοσμούν πολλούς δημόσιους χώρους στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς επίσης περιλαμβάνονται σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές μουσείων και πινακοθηκών, όπως η Εθνική Πινακοθήκη. Έχει τιμηθεί µε πολλά βραβεία και διακρίσεις.
Στις 23 Αυγούστου του 1864 στις Μουρνιές Χανίων γεννιέται ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές του σπουδές στην Αθήνα. Σπουδάζει νομικά στο πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1866 αναγορεύεται διδάκτορας νομικής με βαθμό άριστα. Αμέσως μετά επιστρέφει στα Χανιά, όπου αρχίζει να ασκεί το επάγγελμα του δικηγόρου και να αναμιγνύεται ενεργά στην τοπική πολιτική σκηνή.
Λόγω της ρητορικής του δεινότητας ξεκινά από το 1887 να εκπροσωπεί τον λαό της Κρήτης στην Βουλή των Χανίων. Εντάσσεται στην παράταξη των φιλελευθέρων και από τότε ήταν πρωτοστάτης στις επαναστατικές κινήσεις κατά του τουρκικού ζυγού . Το 1898 διορίζεται υπουργός Δικαιοσύνης της Κρητικής πολιτείας και αργότερα μετά την προσέλευση του πρίγκιπα Γεώργιου, που ήταν εκπρόσωπος των μεγάλων δυνάμεων στο νησί, έρχεται σε σύγκρουση μαζί του. Το 1901 παραιτείται από την κυβέρνηση και κηρύσσει την επανάσταση του Θερίσου στις 10 Μαρτίου του 1905, με σκοπό την απομάκρυνση του πρίγκιπα από την Κρήτη και την ένωση της μεγαλονήσου με την Ελλάδα.
Η πολιτική μεταβολή στην Ελλάδα, συνεπεία του στρατιωτικού κινήματος στου Γουδί (15 Αυγούστου 1909), τον φέρνει στην Αθήνα με πρόσκληση του «Στρατιωτικού Συνδέσμου» . Έγινε απευθείας δεκτός στα πολιτικά πράγματα, πράγμα που επιβεβαιώνεται από τις βουλευτικές εκλογές του 1910 που επικρατεί με μεγάλη διαφορά, ως αρχηγός του νεοϊδρυθέντος κόμματος των Φιλελευθέρων. Το 1911 διατυπώνει σύνταγμα στο οποίο θέτει μεταρρυθμίσεις σε όλους τους τομείς. Το 1912-13 με την αναδιοργάνωση του στρατού και την σύναψη της Βαλκανικής συμμαχίας κερδίζει τους απελευθερωτικούς πολέμους κατά των Τούρκων και των Βουλγάρων (Α΄ και Β΄ Βαλκανικός πόλεμος ). Και λόγω αυτών νικών του επικρατεί για ακόμα μια φορά στις εκλογές της 11ης Μαρτίου 1912 .
Όλο αυτό το κλίμα ευφορίας διακόπτεται με την έναρξη του Α΄ παγκοσμίου πολέμου, όταν ο Βενιζέλος διαφωνεί με τον βασιλιά Κωνσταντίνο για το εάν πρέπει να αναμιχθεί η χώρα μας στον πόλεμο ή να παραμείνει ουδέτερη. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται δύο «στρατόπεδα» ή αλλιώς το πρωτοφανές δυο κυβερνήσεις η μια με τον Βενιζέλο στην Θεσσαλονίκη που υποστήριζε την άμεση είσοδο στον πόλεμο με το πλευρό της Αγγλίας και άλλη μία στην Αθήνα με τον βασιλιά που υποστήριζε την ουδετερότητα στον πόλεμο. Η διαμάχη των δύο ανδρών κορυφώθηκε τον Νοέμβριο του 1916 με την εκθρόνιση του Κωνσταντίνου και την ανάληψη εκ νέου της πρωθυπουργίας από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που οδήγησε στην έξοδο της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ.
Στις 27 Ιουλίου 1920 ο Βενιζέλος υπογράφει την συνθήκη των Σεβρών που δημιουργεί την Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών. Πραγματοποιεί το όραμα της μεγάλης ιδέας, την ίδια περίοδο γίνεται απόπειρα δολοφονίας εναντίον του στο Παρίσι από φανατικούς αντιπάλους. Στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920, στα μέσα της Μικρασιατικής Εκστρατείας, ο Βενιζέλος ηττείται και αποχωρεί από την πολιτική. Λόγω όμως της διπλωματικής του εμπειρίας καλείται να βοηθήσει στη διαμόρφωση της συνθήκης της Λωζάνης ( 24 Ιουλίου 1923). Μετά από μια μεγάλη περίοδο πολιτικής αστάθειας επιστρέφει με εκλογές στις 19 Αυγούστου του 1928 και κυβερνά μέχρι το 1932. Είναι μια περίοδος πολύ ταραγμένη για την παγκόσμια οικονομία λόγω του Κράχ του 1929 αλλά χρεώνεται και την χρεοκοπία της Ελλάδας το 1932. Στο διάστημα αυτό συνάπτει σύμφωνα φιλίας με την Ιταλία και την Σερβία και έθεσε τις βάσεις της ελληνοτουρκικής φιλίας με τον Κεμάλ Ατατούρκ. Τον Ιανουάριο του 1933 σχηματίζει την τελευταία του κυβέρνηση και στις εκλογές της 1ης Μαρτίου του 1935 αναγκάζεται να εγκαταλείψει την Ελλάδα και να μην επιστρέψει ποτέ.
Άφησε την τελευταία του πνοή στο Παρίσι στις 18 Μαρτίου 1936 από εγκεφαλική συμφόρηση. Η σορός του μεταφέρθηκε κατ’ ευθείαν στην Κρήτη, υπό τον φόβο επεισοδίων στην Αθήνα, και ενταφιάστηκε στο Ακρωτήριο των Χανίων, μέρος που συνδέεται άρρηκτα με την αγωνιστική του δράση.
Ο υπερφυσικός ανδριάντας του Ελευθερίου Βενιζέλου στην πόλη των Ιωαννίνων στήθηκε το 1986 δια χειρός Θεόδωρου Παπαγιάννη. Οι διαστάσεις του γλυπτού το καθιστούν κυρίαρχο στον χώρο. Η απόφαση για την ανέγερση του πάρθηκε ομόφωνα από το δημοτικό συμβούλιο της πόλης τον Οκτώβριο του 1983, επί δημαρχίας Σπύρου Κατσαδήμα. Η προσπάθεια για την απόδοση ενός τέτοιου φόρου τιμής στον Ελευθέριο Βενιζέλο, είχε ξεκινήσει ήδη από τις αρχές της δεκαετίες του ’60, όταν στην πόλη είχε συγκροτηθεί ερανική επιτροπή από διάφορους φορείς.
Η επιτροπή αυτή κατάφερε να συγκεντρώσει το ποσό των 800.000 δραχμών το οποίο διατέθηκε στη συνέχεια για την εκπλήρωση του σκοπού. Το δημοτικό συμβούλιο προχώρησε σε απευθείας ανάθεση του έργου στον κ. Παπαγιάννη. Κατά τη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου, ο επικεφαλής της μειοψηφίας Φίλιππας Φίλιος ναι μεν συμφώνησε με την απόδοση τιμής στον Ελευθέριο Βενιζέλο αλλά εξέφρασε την επιφύλαξή του ως προς την αναγκαιότητα ανέγερσης ανδριάντα. Επί δημαρχίας Χαρίλαου Τόλη, ο οποίος διαδέχθηκε τον Σπύρο Κατσαδήμα μετά τον θάνατό του, αποφασίστηκε η τοποθέτηση του ανδριάντα στην κεντρική πλατεία.
Τον Μάιο του 1985, δύο εβδομάδες πριν τις εθνικές εκλογές, έγινε η τελετή των αποκαλυπτηρίων παρουσία και του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών Κάρολου Παπούλια. «Τα Γιάννινα εκπληρώνουν ένα μεγάλο χρέος. Στήνουν στην πιο περίοπτη θέση της πόλης τον ανδριάντα του Ελευθερίου Βενιζέλου του μεγάλου πολιτικού αρχηγού τον οποίο σήμερα το πανελλήνιο αναγνωρίζει ως εθνάρχη» δήλωσε ο δήμαρχος κ. Τόλης, αναγνωρίζοντας παράλληλα και τη συμβολή του Βενιζέλου στην απελευθέρωση της πόλης το 1913.
Όνομα Συντάκτη
Γράφει η Ευαγγελία Πέμα, φοιτήτρια του Π.Τ.Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Βιβλιογραφία
Αγγέλη, Β. Οι υπερφυσικοί «φύλακες» της Περιφέρειας (27/8/ 2016) Ανακτήθηκε από: https://typos-i.gr/article/oi-yperfysikoi-fylakes-ths-perifereias
Ελευθέριος Βενιζέλος Ο μεγαλύτερος πολιτικός της νεώτερης Ελλάδας, που συνέδεσε το όνομά του με το όραμα της Μεγάλης Ελλάδας. Ανακτήθηκε από: https://www.sansimera.gr/biographies/939
Παπασταύρος, Α. Ι. (2009) ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΓΛΥΠΤΟΘΗΚΗ ένας άγνωστος κόσμος, Ιωάννινα: Απειρωτάν
Το βιογραφικό του Θεόδωρου Παπαγιάννη ανακτήθηκε από την προσωπική ιστοσελίδα του γλύπτη: http://theodoros-papagiannis.gr/el/node/34
Ο συντάκτης φέρει την ευθύνη των κειμένων.
Greek