Μνημείο Γενοκτονίας Ποντιακού και Μικρασιατικού Ελληνισμού
Πρόκειται για μια μεγάλων διαστάσεων πολυπρόσωπη ορειχάλκινη σύνθεση, του Κώστα Καζάκου, 2003 (Ανατολή Ιωαννίνων), με αδρές επιφάνειες και ασυνήθιστες στάσεις, όπου έμφαση δίνεται στις εκφράσεις των προσώπων. Βλέπουμε τον Δεσπότης όρθιο και επιβλητικό, να προσεύχεται με κλειστά τα βλέφαρα και προσφέρει ευλογία και παρηγοριά στη μαρτυρική μάνα που έχει στην αγκαλιά της το νεκρό παιδί της. Αγέρωχος ο πατέρας, με απλανές βλέμμα, στηρίζει την καταρρέουσα γιαγιά και τα δυο ανήλικα. Το μνημείο στήθηκε με μέριμνα του Δήμου Ανατολής και αποτελεί τόπο προσκυνήματος. Στο κάτω μέρος του αγάλματος υπάρχει η εξής επιγραφή:
“Δήμος Ανατολής 2009, Μνημείο Γενοκτονίας Ποντιακού και Μικρασιατικού Ελληνισμού“
Τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος έγιναν το Μάιο του 2005.
Τοποθεσία
Το μνημείο βρίσκεται στην οδό Ιωαννίνων 16 στην περιοχή της Ανατολής Ιωαννίνων, μπροστά από το 2ο δημοτικό σχολείο και το Δημαρχείο Ανατολής.
Πατρότητα
Ο Κωνσταντίνος Καζάκος γεννήθηκε το 1949, είναι απόφοιτος της Α.Σ.Κ.Τ. στην Αθήνα, στο τμήμα γλυπτικής. Έχει ασχοληθεί με την αγιογραφία και την συντήρηση εικόνων. Για δύο χρόνια φοίτησε στην ακαδημία καλών τεχνών του Ντίσελντορφ. Λίγο αργότερα το 1984 μετά από διαγωνισμό φιλοτεχνεί τα ελληνικά κέρματα. Το 2004 δημιουργεί μετάλλια και αναμνηστικά κέρματα με θέμα την ολυμπιακή φλόγα για τους Ολυμπιακούς αγώνες που διεξάγονται στην Αθήνα. Εκθέσεις του έχουν παρουσιαστεί τόσο εντός, όσο και εκτός Ελλάδος. Τα γλυπτά του καταλαμβάνουν εξέχουσες θέσεις σε ιδιωτικές συλλογές καθώς και σε πολλούς δημόσιους χώρους δήμων της Ελλάδας. Στα Γιάννενα έχει βραβευθεί για τον ανδριάντα του Ιωάννη Κωλέττη στην κεντρική πλατεία της πόλης, αλλά όλη η πόλη κοσμείται με πολλές δημιουργίες του σε διάφορα σημεία.
Η Γενοκτονία των Ελλήνων είναι η σκόπιμη και συστηματική εξόντωση, μέχρι το 1923, των ελληνικών πληθυσμών της Ανατολικής Θράκης και της Μικρά Ασίας, από τους μηχανισμούς της οθωμανικής κυβέρνησης των εθνικιστών Νεότουρκων και του τουρκικού εθνικιστικού κινήματος του Μουσταφά Κεμάλ. Θεωρείται μια από τις πρώτες σύγχρονες γενοκτονίες. Η γενοκτονία των Ελλήνων πραγματοποιήθηκε παράλληλα και κατά τον ίδιο τρόπο όπως με γενοκτονίες σε βάρος και άλλων χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η θεώρηση των γεγονότων αυτών, που για δεκαετίες αποκαλούνταν από τους Έλληνες «Μικρασιατική Καταστροφή», ως γενοκτονίας αποτελεί σημείο αντιλεγόμενο στην Ελλάδα ανάμεσα σε ιστορικούς, διανοούμενους και προσφυγικές οργανώσεις. Όσοι αμφισβητούν την καταλληλότητα του όρου «γενοκτονία» ανήκουν στο κυρίαρχο ρεύμα της κοινότητας των Ελλήνων ιστορικών. Η είσοδος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο σήμανε και την έναρξη νέων διωγμών. Αρχικά εφαρμόστηκαν σειρά από οικονομικά μέτρα, για την ικανοποίηση των αναγκών του πολέμου. Πραγματοποιήθηκαν επιτάξεις με καθαρά εθνικές διακρίσεις εντός του πληθυσμού, ενώ επιτάσσονταν, θεωρητικά για τις πολεμικές ανάγκες, ακόμη και είδη πολυτελείας. Επιπρόσθετα, οι οθωμανικές αρχές απαίτησαν την απόλυση όλων των Ελλήνων που απασχολούνταν σε ξένες επιχειρήσεις στη Σμύρνη και την αντικατάστασή τους με Μουσουλμάνους.
Από το 1910 μέχρι το 1922 ο ακμάζων Ελληνισμός του Πόντου και της Μικράς Ασίας υπέστη πραγματική γενοκτονία από τους Τούρκους. Αποτελεί κομμάτι της σκοτεινής ιστορίας, καθώς θυμίζει σε όλους τον βίαιο, απάνθρωπο και άδικο αφανισμό ενός ολόκληρου λαού. Εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί και εκατομμύρια πρόσφυγες ήταν ο τραγικός απολογισμός. Οι τουρκικές κυβερνήσεις αρνούνται πως υπήρξε γενοκτονία και τοποθετούν επισήμως το θάνατο των Ελλήνων στα πλαίσια των ευρύτερων απωλειών του πολέμου, του λιμού ή άλλων κοινωνικών αναταράξεων. Πολλά μέρη της Ελλάδας, μεταξύ αυτών και η Ανατολή Ιωαννίνων και τα γειτονικά χωριά της Μπάφρας και της Νεοκαισσάρειας έγιναν οι “καινούριες πατρίδες” των εκδιωχθέντων, ενσωματώνοντας σε γηγενή πλέον πληθυσμό τους τότε πρόσφυγες.
Η 14η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί ως ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, έπειτα από απόφαση της Βουλής των Ελλήνων στις 24 Σεπτεμβρίου 1998 . Επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνου, στο μνημείο των προσφύγων τελούν οι κάτοικοι της Ανατολής και ο σύλλογος προσφύγων Ηπείρου, την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.
Όνομα Συντάκτη
Γράφει η Ευαγγελία Τζίγκου, τελειόφοιτη φοιτήτρια του Π.Τ.Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Βιβλιογραφία
Διαδικτυακές πηγές:
Το βιογραφικό του γλύπτη Κώστα Καζάκου, Ανακτήθηκε από: https://www.giannena-e.gr και από: https://zsgiannina.gr
Αγτζίδης, Β. (2001) Καθημερινή της Κυριακής, Ανακτήθηκε από: http://users.uoa.gr/~nektar/history/3contemporary/kathimerini_genocide_minor_asia.htm
Ιστοσελίδα : ΓΙΑΝΝΕΝΑ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΕΥΕΡΓΕΤΩΝ – Κώστας Καζάκος – εικαστικοί καλλιτέχνες
Παπασταύρος, Α.Ι. (2009) ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΓΛΥΠΤΟΘΗΚΗ ένας άγνωστος κόσμος,Ιωάννινα: Απειρωτάν
Ο συντάκτης φέρει την ευθύνη των κειμένων.
Greek