Μνημείο Γενοκτονίας Ποντιακού Ελληνισμού
Υπάρχουν δύο γλυπτά με θέμα τους τον Ποντιακό Ελληνισμό στον Δήμο Θεσσαλονίκης και βρίσκονται και τα δύο στην πλατεία Αγίας Σοφίας απέναντι από τον ιερό ναό στον άξονα που χωρίζει την Ερμού.
Το πρώτο είναι έργο του Ευθύμη Καλεβρά και τοποθετήθηκε στην πλατεία το 1979. Έχει τίτλο “Πρόμαχοι του Ελληνισμού στον Πόντο” και είναι δωρεά της Εύξεινου λέσχης Θεσσαλονίκης.
Το δεύτερο μνημείο με θέμα τον πόντο είναι πιο πρόσφατο και τιμάει την μνήμη των θυμάτων της γενοκτονίας των Ποντίων. Τοποθετήθηκε στην πλατεία Αγίας Σοφίας και τα πρώτα του αποκαλυπτήρια έγιναν τον Μάιο του 2006 με αφορμή τον εορτασμό της επετείου της Ποντιακής Γενοκτονίας στις 19 Μαΐου. Μετά την τοποθέτηση του μνημείου το ετήσιο ραντεβού για την ημέρα μνήμης γίνεται μπροστά από το άγαλμα με πλήθος κόσμο , συμμετοχή ποντιακών συλλόγων, εκδηλώσεις μνήμης και κατάθεση στεφάνων.
Στο γλυπτό αυτό μια γυναικεία μορφή που μπορεί είναι η μάνα η πατρίδα η προσφυγοπούλα είναι καθισμένη σε ένα βάθρο. Η στάση του σώματος της και το χέρι της επάνω στο μέτωπο αποτυπώνουν τον πόνο, την συμφορά και την απελπισία της. Από τα αριστερά της βρίσκεται ένας μπόγος τον οποίο κρατά σφιχτά. Μέσα εκεί είναι τα λιγοστά πράγματα που πρόλαβε και πήρε μαζί της στην νέα πατρίδα αλλά κυρίως είναι οι μνήμες που κουβαλά, όλα αυτά που άφησε πίσω της. Στο πλάι ακριβώς ξετυλίγεται μια παράσταση όπως αυτές στους αρχαίους ελληνικούς ναούς που διηγείται μια ιστορία. Η γυναίκα που θρηνεί τον νεκρό δίπλα της, η γυναίκα που εγκαταλείπει την `πατρίδα με το παιδί στο χέρι και τρέχει να σωθεί. Στην κάτω πλευρά υπάρχει η επιγραφή:
Των μαρτύρων, των ηρώων , των αγωνιστών του Πόντου Αιωνία η μνήμη.
Τοποθεσία
Το μνημείο βρίσκεται στην πλατεία Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη.
Πατρότητα
Είναι έργο της Ελισάβετ Βάλβης. Η Ελισάβετ Βάλβη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1949 και σπούδασε ζωγραφική και γλυπτική στην Σχολή Καλών Τεχνών. Έχει φιλοτεχνήσει προτομές και μνημεία που έχουν τοποθετηθεί σε δημόσιους χώρους, έχει φιλοτεχνήσει μετάλλια. Έργα της βρίσκονται σε μεγάλες ιδιωτικές συλλογές. Έχει συμμετάσχει σε πολλές εκθέσεις και έχει βραβευτεί πολλές φορές για την συμβολή της στην τέχνη.
Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου είναι όρος που αναφέρεται ευρέως για σφαγές και εκτοπισμούς εναντίον Ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή του Πόντου που πραγματοποιήθηκαν από το κίνημα των Νεότουρκων κατά την περίοδο 1914-1923 και που, σύμφωνα με την Ελληνική εθνική θέση, αποτελούν γενοκτονία η οποία θα πρέπει να αναγνωριστεί διεθνώς αλλά και από την ίδια την Τουρκία.. .
Οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για αυτές τις πράξεις των Νεότουρκων ήταν η εκτόπιση, η εξάντληση από έκθεση σε κακουχίες, τα βασανιστήρια, η πείνα και η δίψα, οι πορείες θανάτου στην έρημο και συχνότατα οι εν ψυχρώ δολοφονίες ή εκτελέσεις. Ο αριθμός των θυμάτων σύμφωνα με τις περισσότερες Ελληνικές, αλλά και κάποιες ξένες, πηγές υπολογίζεται σε πάνω από 300.000 (το Κεντρικό Συμβούλιο Ποντίων στη Μαύρη Βίβλο του κάνει αναφορά σε 353.000 θύματα). Υπάρχουν ωστόσο και άλλες μεμονωμένες πηγές που κατεβάζουν τα θύματα σε περίπου 100 ως 150 χιλιάδες άτομα Οι επιζώντες κατέφυγαν στον Άνω Πόντο (στην ΕΣΣΔ) και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, στην Ελλάδα.
Η διεθνής βιβλιογραφία και τα κρατικά αρχεία πολλών χωρών εμπεριέχουν πλήθος μαρτυριών για τις δολοφονίες και τους διωγμούς που διαπράχθηκαν κατά των Ποντίων κατοίκων της οθωμανικής αυτοκρατορίας, κάτι που συνέβη παράλληλα και με διώξεις ή και για πολλούς γενοκτονίες εις βάρος και άλλων πληθυσμών, δηλαδή των Αρμενίων και των Ασσυρίων, με αποτέλεσμα ορισμένοι ερευνητές να θεωρήσουν τις επιμέρους διώξεις ως τμήματα μιας ενιαίας πολιτικής εις βάρος των Ελλήνων ή γενικότερα των Χριστιανών της Μικράς Ασίας.
Κατόπιν εισήγησης του τότε Πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε τη γενοκτονία το 1994 και ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως «Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο». Το 1998 η Βουλή ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη της 14ης Σεπτεμβρίου ως «ημέρα εθνικής μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος».
Η Ελλάδα διεξάγει από τότε μια εκστρατεία για τη διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας Ποντίων, ωστόσο οι χώρες που αποδέχονται τα συγκεκριμένα γεγονότα ως γενοκτονία είναι, μέχρι στιγμής, πολύ λίγες. Πέρα από το ελληνικό κράτος ο διωγμός των Ποντίων αναγνωρίζεται επισήμως ως γενοκτονία από την Κύπρο, την Αρμενία, την Σουηδία, ορισμένες ομοσπονδιακές δημοκρατίες της Ρωσίας, εννέα πολιτείες των ΗΠΑ (Φλόριντα, Τζώρτζια, Μασαχουσέτη, Νιου Τζέρσεϊ, Νέα Υόρκη, Πενσυλβάνια, Νότια Καρολίνα, Ρόουντ Άιλαντ και από τις 11/9/2019 Καλιφόρνια, ενώ υπάρχει και μια γενική αναφορά -οιονεί αναγνώριση- σε γενοκτονία Ελλήνων και από την πολιτεία της Αλαμπάμα), τη βουλή της αυστραλιανών πολιτειών της Νότιας Αυστραλίας και της Νέας Νότιας Ουαλίας, την Αυστρία (ακολουθούμενη λίγες ημέρες αργότερα από το Δήμο της Βιέννης) και την Ολλανδία. Στο Καναδά οι πόλεις Οττάβα και Τορόντο έχουν αναγνωρίσει την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης της Ποντιακής γενοκτονίας.
Ωστόσο η Ποντιακή γενοκτονία έχει οριστεί και αναγνωριστεί από τη Διεθνή Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών (IAGS), ενώ έχει τύχει αναγνώρισης και από μερικές διεθνείς οργανώσεις και φορείς, όπως οι Ευρωπαίοι Δημοκράτες Φοιτητές. Τέλος ψηφίσματα της Γερουσίας των ΗΠΑ κάνουν αναφορά γενικά για γενοκτονία κατά Ελλήνων.
Η επέτειος της ποντιακής γενοκτονίας γιορτάζεται κάθε χρόνο στην πλατεία Αγίας Σοφίας με ολοήμερες εκδηλώσεις.
Όνομα Συντάκτη
Γράφει ο Γεώργιος Τσιτιρίδης, δημοσιογράφος.
Βιβλιογραφία
Διαδικτυακή πηγή:
https://el.wikipedia.org
Ο συντάκτης φέρει την ευθύνη των κειμένων.
Greek