Μνημείο Μπιζανομάχων, Φιλιππιάδα
Το μνημείο των Μπιζανομάχων βρίσκεται στον οικισμό της παλιάς Φιλιππιάδας. Είναι περιφραγμένο, ενώ στην είσοδο βρίσκεται μια καγκελένια πόρτα, χωρίς κάποια κλειδαριά, την οποία μπορεί να ανοίξει οποιοσδήποτε και, αφού ανέβει τα σκαλιά, να θαυμάσει το μνημείο.
Τοποθεσία
Το μνημείο βρίσκεται σε ένα δασύλλιο στην περιοχή της Φιλιππιάδας.
Πατρότητα
Το μνημείο χτίστηκε από Γάλλο αρχιτέκτονα το 1926-1928, το όνομα του οποίου παραμένει άγνωστο.
Στο μνημείο των Μπιζανομάχων μεταφέρθηκαν τα οστά των Ελλήνων που πολέμησαν το 1897 στις θέσεις Γρίποβο- Πέντε Πηγάδια και το 1912 στο Μπιζάνι, τα οποία αρχικά διακομίσθηκαν στον Προφήτη Ηλία της Στρεβίνας (χωριό που συνορεύει με τη Φιλιππιάδα) το 1925-1926. Η μεταφορά και εναπόθεση των οστών στο μνημείο πραγματοποιήθηκε το 1929 με στρατιωτική πομπή, η οποία ξεκίνησε από το Μπιζάνι, έπειτα από γιορτή την οποία οργάνωσε ο ελληνικός στρατός. Όσων πεσόντων ήταν γνωστά τα ονοματεπώνυμα, τα οστά τους τάφηκαν στον περίβολο του μνημείου και μπήκαν ξύλινοι σταυροί, ενώ τα οστά των αγνώστων τοποθετήθηκαν σε ξύλινα κιβώτια δεξιά και αριστερά από την είσοδο του περιβόλου και αποτέλεσαν ένα είδος οστεοφυλακίου του μνημείου. Κατά τη διάρκεια της κατοχής όλα τα οστά των οστεοφυλακίων ενταφιάστηκαν ομαδικά στην περίβολο του μνημείου.
Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, η περιοχή της Φιλιππιάδας είχε σημαντικό ρόλο, όντας η βασική δίοδος σύνδεσης των περιοχών της Άρτας και της Πρέβεζας με τα Ιωάννινα. Οι ταξιδιώτες από την Πρέβεζα προς τα Ιωάννινα μέσω Φιλιππιάδας ακολουθούσαν τον ίδιο σημερινό δρόμο. Έτσι, ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων για να προστατεύσει τη διαδρομή των καραβανιών του, που από τις Ακτές του Αμβρακικού κατευθύνονταν προς τα Ιωάννινα, οχύρωσε τη θέση «Πέντε Πηγάδια» με ισχυρά φρούρια. Το 1897 ο ελληνικός στρατός συνέβαλε στην προσωρινή απελευθέρωση της Φιλιππιάδας και της ευρύτερης περιοχής και πραγματοποιήθηκαν σκληρές μάχες στη θέση «Πέντε Πηγάδια», οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την ανακατάληψη της Φιλιππιάδας από τους Τούρκους. Στις 28 Οκτωβρίου του 1912 τα ελληνικά στρατεύματα, κατέλαβαν τη Φιλιππιάδα, επιτιθέμενα από την Άρτα και ιδιαίτερα στην περιοχή των Πέντε Πηγαδιών υπήρξαν, λόγω της στρατηγικής της θέσης στη νότια έξοδο της κοιλάδας του Λούρου, μεγάλες ένοπλες συγκρούσεις. Από της 7 έως της 9 Νοεμβρίου του 1912 τα ελληνικά στρατεύματα κατάφεραν να κατακτήσουν τα Πέντε Πηγάδια. Η οριστική απελευθέρωση πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού πολέμου και συγκεκριμένα τον Οκτώβριο του 1912.
Η Μάχη του Μπιζανίου το 1913 θεωρείται η σημαντικότερη σύγκρουση κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο μεταξύ του ελληνικού και του τουρκικού στρατού στο μέτωπο της Ηπείρου. Η περιοχή αυτή, νότια των Ιωαννίνων, λειτούργησε για τους Τούρκους ως φυσικό οχυρό, δημιουργώντας έναν κλοιό, ο οποίος, χάρη στον κυκλωτικό ελιγμό που τελικά πραγματοποίησαν οι Έλληνες, «έσπασε» και οδήγησε σε άμεση παράδοση των αντιπάλων. Η νίκη στο Μπιζάνι άνοιξε το δρόμο για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Ηπείρου.
Κάθε χρόνο στις γιορτές για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων γινόταν κατάθεση στεφάνου από τον Ανώτατο Άρχοντα. Ωστόσο από το 1941 και έπειτα σταμάτησε αυτή η καθιερωμένη τελετή είτε λόγω της ειδικής κατάστασης που είχε δημιουργηθεί είτε λόγω άγνοιας των υπηρεσιών. Ωστόσο, το 1978 καθιερώθηκε εκ νέου η τελετή στέψης στο ηρώο των Μπιζανομάχων έπειτα από διαβήματα του Συλλόγου Φιλιππιαδωτών Αθηνών προς τις Αρμόδιες Αρχές. Ο Σύλλογος αυτός συνέβαλε στην επισκευή του Μνημείου και το 1980 διατέθηκε στην 8η Μεραρχία από το Γενικό Επιτελείο του Στρατού σημαντική πίστωση για την ανακαίνιση και φροντίδα του, μια ενέργεια η οποία έβρισκε γενική αποδοχή από τους κατοίκους της Φιλιππιάδας, οι οποίοι αισθάνονταν ιερό καθήκον προς τους πεσόντες. Σήμερα, σε κάθε εθνική εορτή κατατίθενται στεφάνια από όλα τα σχολεία της περιοχής και τη δημοτική αρχή.
Όνομα Συντάκτη
Γράφει η Πολυξένη Αλεξίου, εκπαιδευτικός-μεταπτυχιακή φοιτήτρια
Βιβλιογραφία
Παπαδοπούλου, Β. Οδηγός Διαδρομών και Χάρτης (Δήμος Φιλιππιάδας)- Τουριστικός Οδηγός Περιοχής. Δήμος Φιλιππιάδας: Πρωϊνή, σσ. 35-50.
Σύλλογος Φιλιππιαδωτών «Ο Άγιος Βησσαρίων». (1988). Η ιστορία της Φιλιππιάδας. Αθήνα: Αυτοέκδοση, σσ. 19-21.
Διαδικτυακές πηγές:
https://dimoszirou.gr/%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%af%ce%b1-%ce%b4%ce%ae%ce%bc%ce%bf%cf%85-%ce%b6%ce%b7%cf%81%ce%bf%cf%8d-2/
https://www.onalert.gr/san-shmera/etsi-nikise-o-stratos-sth-maxh-tou-mpizaniou-fwto/127651/
Ο συντάκτης φέρει την ευθύνη των κειμένων.
Greek