Το μνημείο αποτελείται από μάρμαρο και αναγράφεται η εγχάρακτη επιγραφή:
ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ
ΕΙΣ ΤΟΥΣ
ΥΠΕΡ ΠΑΤΡΙΔΟΣ
ΠΕΣΟΝΤΑΣ
Καθώς και η υπογραφή του γλύπτη
ΠΑΥΛΟΣ Π. ΒΡΕΛΛΗΣ
ΓΛΥΠΤΗΣ
1971
Τοποθεσία
Βρίσκεται στο χωριό Κοσμηρά των Ιωαννίνων.
Πατρότητα
Ο Παύλος Βρέλλης γεννήθηκε στα Ιωάννινα στις 25 Μαρτίου 1923 και πέθανε στις 23 Ιουλίου 2010. Την ανατροφή του ανέλαβε η θεία του, Σοφία Παραμυθιώτη, καθώς οι γονείς του είχαν πεθάνει. Κατά τη διάρκεια της κατοχής οι Γερμανοί τον συνέλαβαν. Όντας φυλακισμένος, ξεκίνησε να σκαλίζει ξύλινα αντικείμενα κι αποτύπωνε τις μορφές συγκρατουμένων του. Οι σπουδές του ξεκίνησαν το 1945 στη Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία, απ’ όπου αποφοίτησε το 1947. Στα 23 του χρόνια είχε ξεκινήσει να δημιουργεί προτομές ατόμων. Το 1949 ξεκινά να φοιτά στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, οι οποίες διακόπτονται από τη θητεία του στον στρατό κατά τον εμφύλιο πόλεμο. Μετά το τέλος της θητείας εξασκείται στη ζωγραφική, τη χαρακτική και κάνει μαθήματα βυζαντινής μουσικής και ορθοφωνίας.Το 1954 αποφοίτησε από τη Σχολή με Θεωρητικό και Πρακτικό πτυχίο. Ύστερα επεκτείνει τις σπουδές του και μαθαίνει χαλκογλυπτική στη Φλωρεντία και ψηφοθετική στη Ραβέννα. Έχει αποκτήσει πολλά βραβεία μέσω της δουλείας του. Ωστόσο θεωρείται από τους πιο σημαντικούς Έλληνες γλύπτες ειδικά για την προσφορά του με τη δημιουργία του Μουσείου Ελληνικής Ιστορίας στο Μπιζάνι Ιωαννίνων, το οποίο φιλοξενεί 150 κέρινα ομοιώματα σε 36 ιστορικά θέματα εμπνευσμένα από σημαντικά γεγονότα της Ελληνικής Ιστορίας.
Το μνημείο δημιουργήθηκε για να τιμήσει όλους όσους πολέμησαν και αγωνίστηκαν για την ελευθερία. Δεν έχει κάποιο συγκεκριμένο ρόλο αναφορικά με την ιστορία, αλλά είναι ένας τρόπος με τον οποίο οι κάτοικοι του χωριού τιμούν τους προγόνους τους. Να θυμίσει τις δύσκολες στιγμές της ιστορίας με σεβασμό και με ένδειξη ευγνωμοσύνης προς όλους όσους αγωνίστηκαν για την ελευθερία.
Από την δημιουργία του μνημείου μέχρι και το 2002 γίνονταν καταθέσεις στεφάνων και τελετές μνήμης, σε κάθε εθνική και σε κάθε τοπική εορτή των Ιωαννίνων. Είχαν σταματήσει για 18 χρόνια και πραγματοποιήθηκε ξανά στις 21 Φεβρουαρίου του 2020, για τον εορτασμό της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων.
Μέχρι το 2002 στο χωριό λειτουργούσε σχολείο, για παιδιά νηπιακής ηλικίας. Με την διακοπή λειτουργίας του σχολείου σταμάτησαν και οι τελετές μνήμης.
Όνομα Συντάκτη
Γράφει η Ευδοξία Μπέλλου, τελειόφοιτη φοιτήτρια του Π.Τ.Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Βιβλιογραφία
Οι πληροφορίες πάρθηκαν με ερωτήσεις, από τους κατοίκους του χωριού.
Διαδικτυακές πηγές:
http://www.noiazomai.net/vrell
https://www.pagenews.gr/2018/1
Ο συντάκτης φέρει την ευθύνη των κειμένων.






































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































