Μνημείο πεσόντων της Μάχης της Βλάστης
Στη μάχη του υψώματος του Προφήτη Ηλία έχασαν τη ζωή τους τρεις αξιωματικοί και δεκαοχτώ οπλίτες του Εθνικού Στρατού. Προς τιμήν τους τοποθετήθηκε πλάι στο ναό του Προφήτη Ηλία μνημείο το οποίο μνημονεύει τον βαθμό και τα ονοματεπώνυμα τους. Πρόκειται για μια μαρμάρινη ορθογώνια στήλη στην κορυφή της οποίας απεικονίζεται ανάγλυφα το σήμα των Ειδικών Δυνάμεων με την φράση «ο τολμών νικά». Από κάτω ακολουθούν εγχάρακτα τα παρακάτω λόγια:
IEΡΗ ΜΝΗΜΗ
ΠΡΟΣ
ΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΑΣ ΑΞΚΟΥΣ
ΚΑΙ ΟΠΛΙΤΑΣ ΤΩΝ Α-Β ΜΚ
ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΜΑΧΗΝ
ΒΛΑΣΤΗΣ
21-23 ΝΟΕ 1948
ΑΞΚΟΙ
ΑΝΘΛΓΟΣ ΠΑΝΑΓΑΚΟΣ ΚΩΝ Β ΜΚ
ΑΝΘΛΓΟΣ ΡΙΖΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ Β ΜΚ
ΑΝΘΛΓΟΣ ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΣ Θ. Β ΜΚ
ΟΠΛΙΤΑΙ
Κ/Δ ΜΕΣΤΟΥΣΑΚΗΣ ΜΙΧ. Α ΜΚ
Κ/Δ ΤΣΟΥΜΑΡΗΣ ΑΝΤΩΝ. Α ΜΚ
Κ/Δ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ. Β ΜΚ
Κ/Δ ΑΥΛΟΓΙΑΡΗΣ ΚΩΝ. Β ΜΚ
Κ/Δ ΑΓΓΕΛΗΣ ΘΩΜΑΣ Β ΜΚ
Κ/Δ ΒΕΡΥΚΙΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ Β ΜΚ
Κ/Δ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗΣ ΝΙΚ. Β ΜΚ
Κ/Δ ΚΥΡΙΑΖΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ Β ΜΚ
Κ/Δ ΛΑΤΖΟΥΡΑΚΗΣ ΓΕΩΡ. Β ΜΚ
Κ/Δ ΜΑΣΤΡΟΓΙΩΡΓΟΣ ΡΑΖ. Β ΜΚ
Κ/Δ ΝΤΟΥΚΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Β ΜΚ
Κ/Δ ΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΛ. Β ΜΚ
Κ/Δ ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛ. Β ΜΚ
Κ/Δ Π’’ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ Κ. Β ΜΚ
Κ/Δ ΤΟΥΝΤΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ Β ΜΚ
Κ/Δ ΤΣΙΡΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ Β ΜΚ
Κ/Δ ΤΣΙΤΟΥΡΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Β ΜΚ
Κ/Δ ΦΛΩΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ Β ΜΚ
Παρακάτω ακολουθεί μεταγενέστερη εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα στην οποία είναι χαραγμένα τα ονόματα των παρακάτω καταδρομέων:
ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΙΣ
ΚΑΡΠΟΥΖΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΛΙΑΤΣΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ
ΜΠΑΤΟΥΔΗΣ ΠΑΡΑΣΧΟΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
Οι πηγές αναφέρουν δεκαοχτώ νεκρούς οπλίτες ενώ στο μνημείο αναγράφονται τα ονόματα εικοσιδύο. Όπως προαναφέρθηκε, η πλάκα που αναγράφει τα ονόματα των επιπλέον τεσσάρων καταδρομέων είναι μεταγενέστερη και δυστυχώς δεν αναφέρει την μονάδα στην οποία υπηρετούσαν. Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου σύμφωνα με άρθρο του Γεώργιου Καζαντζή το οποίο συνοδεύεται και με την ανάλογη φωτογραφία (βλ. πηγές) πραγματοποιήθηκαν στις 28 Ιουλίου του 1986. Ως χορηγοί μνημονεύονται στο ίδιο άρθρο οι επιζώντες της Β΄ ΜΚ, η Κοινότητα της Βλάστης και διάφοροι βετεράνοι άνδρες των ΛΟΚ.
Τοποθεσία
Βρίσκεται στην κορυφή του λόφου του Προφήτη Ηλία, στη Βλάστη του Δήμου της Εορδαίας.
Πατρότητα
Δεν εντοπίστηκαν στοιχεία.
Αναφέρεται στη Μάχη της Βλάστης κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου. Νοτίως του οικισμού της Βλάστης υψώνεται το ύψωμα του Προφήτη Ηλία στη κορυφή του οποίου είναι κτισμένος ο ομώνυμος ναός. Μια ματιά στον χάρτη αποδεικνύει πως τούτος ο λόφος είναι εξαιρετικά σημαντικός για τον έλεγχο τόσο της Βλάστης όσο και του περάσματος που οδηγεί στο γειτονικό Σισάνι. Σε εκείνο λοιπόν το ύψωμα τον Νοέμβρη του 1948 έλαβε χώρα αιματηρή μάχη μεταξύ των δυνάμεων του Εθνικού Στρατού και εκείνων του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας.
Το βάρος της επίθεσης από πλευράς Εθνικού Στρατού έπεσε κυρίως στις μονάδες των Ειδικών Δυνάμεων και ιδιαίτερα στην Α΄ και τη Β΄ Μοίρα των Καταδρομών. Στόχος ήταν η κατάληψη των γειτονικών της Βλάστης υψωμάτων και η εκκαθάριση του όρους Άσκιου από τις δυνάμεις των ανταρτών. Φαίνεται ωστόσο πως ο διοικητής της καταδρομικής δύναμης Συνταγματάρχης Κυριάκος Παπαγεωργόπουλος δεν υπολόγισε ορθά τις δυνάμεις των ανταρτών (τους υπολογίζε για εκατόν πενήντα ενώ στην πραγματικότητα στο σημείο ήταν συγκεντρωμένη όλη η 18η Ταξιαρχία του ΔΣΕ, σύνολο πάνω από χίλιοι μάχιμοι άνδρες) με αποτέλεσμα η Β΄ ΜΚ να κατορθώσει μεν προσωρινώς την κατάληψη του λόφου του Προφήτη Ηλία να αναγκαστεί δε σε υποχώρηση όταν δέχτηκε επίθεση από τα γύρω τμήματα των ανταρτών τα οποία υπερτερούσαν ολοκληρωτικά σε αριθμό.
Το μνημείο σήμερα διατηρείται σε καλή κατάσταση ενώ κάθε χρόνο συγκεντρώνονται στο σημείο βετεράνοι άνδρες των Ειδικών Δυνάμεων από όλη την Ελλάδα προκειμένου να αποτίσουν φόρο τιμής στους πεσόντες.
Ο κ. Σπύρος Πολυχρονόπουλος, ιστοριοδίφης, απέστειλε στη σελίδα μας συμπληρωματικά στοιχεία για τους πέσοντες που μνημονεύονται στο μνημείο τα οποία και δημοσιεύουμε στο πλαίσιο της ενίσχυσης και της αλληλεπίδρασης των ενδιαφερομένων με το εγχείρημά μας. Οι πληροφορίες του κ. Πολυχρονόπουλου αφορούν βιογραφικά στοιχεία των πεσόντων:
Έπεσαν μαχόμενοι οι άντρες της Α΄ και Β΄ Μοίρας Καταδρομών:
1. Ρίζος Σπυρίδωνας του Ιωάννη από τη Γιαννιτσού Φθιώτιδας (1923), ανθυπολοχαγός Β΄ΜΚ
2. Παναγάκος Κωνσταντίνος του Βασιλείου από τα Ανώγεια Λακωνίας (1921), έφεδρος ανθυπο-λοχαγός Β΄ΜΚ
3. Σιδηρόπουλος Θεόδωρος του Μιχαήλ από τον Άβα Έβρου (1920), έφεδρος ανθυπολοχαγός Β΄ΜΚ
4. Αγγελής Θωμάς του Αθανασίου από τους Βούνους Ευβοίας (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
5. Αναγνώστου Αθανάσιος του Γρηγόρη από τη Χαλάστρα Θεσσαλονίκης (1923), στρατιώτης Β΄ΜΚ
6. Αντωνόπουλος Κωνσταντίνος του Γεωργίου από το Μύρο Τριφυλίας Μεσσηνίας (1923), στρατιώτης Β΄ΜΚ
7. Αυλογιάρης Κωνσταντίνος του Δημητρίου από τη Βλάστη Κοζάνης (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
8. Βερύκιος Σπυρίδωνας του Πάνου από την Πλαγιά Αιτ/νίας (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
9. Βλαχογιάννης Νικόλαος του Δημητρίου από το Σίμο Αιτ/νίας (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
10. Κυριαζής Κωνσταντίνος του Γεωργίου από την Οία Θήρας Κυκλάδων (1921), στρατιώτης Β΄ΜΚ
11. Λατζουράκης Γεώργιος του Αδάμ από το Κλήμα Ηρακλείου (1920), στρατιώτης Β΄ΜΚ
12. Μαστρογιώργης Ραζής του Παναγιώτη από τη Σαμοθράκη (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
13. Μεστουσάκης Μιχαήλ του Σωτήρη, από τη Χίο (1924), στρατιώτης Α΄ΜΚ
14. Νακόπουλος Νικόλαος του Βασιλείου από την Αμφιλοχία Αιτ/νίας (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
15. Ντούκας Χρήστος του Γεωργίου από το Χαϊκάλι Αχαΐας (1925), στρατιώτης Β΄ΜΚ
16. Παπαμιχαλόπουλος Κωνσταντίνος του Μιχαήλ από την Ελίκη Αχαΐας (1920), στρατιώτης Β΄ΜΚ
17. Πασχάλης Απόστολος του Γεωργίου από το Μανδήλι Σερρών (1922), στρατιώτης Β΄ΜΚ
18. Τούντας Αντώνιος του Βασιλείου από τα Σπάτα Αττικής (1920), στρατιώτης Β΄ΜΚ
19. Τσιρλής Κωνσταντίνος του Νικολάου από τα Καρδάμυλα Χίου (1922), στρατιώτης Β΄ΜΚ
20. Τσιτούρας Ιωάννης του Ευαγγέλου από τη Βραΐλα Φωκίδας (1925), στρατιώτης Β΄ΜΚ
21. Τσούμαρης Αντώνιος του Γεωργίου από το Γυμνό Χαλκίδας (1921), στρατιώτης Α΄ΜΚ
22. Φλώρος Σταύρος του Αριστείδη από το Μεγάλο Χωριό Ευρυτανίας (1925), στρατιώτης Β΄ΜΚ
23. Δούλαρης Κωνσταντίνος του Δημητρίου από την Αθήνα (1920), δεκανέας της ΒΜΚ. Συνελήφθη κατά τη διάρκεια της μάχης και έκτοτε αγνοείται.
1. Ρίζος Σπυρίδωνας του Ιωάννη από τη Γιαννιτσού Φθιώτιδας (1923), ανθυπολοχαγός Β΄ΜΚ
2. Παναγάκος Κωνσταντίνος του Βασιλείου από τα Ανώγεια Λακωνίας (1921), έφεδρος ανθυπο-λοχαγός Β΄ΜΚ
3. Σιδηρόπουλος Θεόδωρος του Μιχαήλ από τον Άβα Έβρου (1920), έφεδρος ανθυπολοχαγός Β΄ΜΚ
4. Αγγελής Θωμάς του Αθανασίου από τους Βούνους Ευβοίας (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
5. Αναγνώστου Αθανάσιος του Γρηγόρη από τη Χαλάστρα Θεσσαλονίκης (1923), στρατιώτης Β΄ΜΚ
6. Αντωνόπουλος Κωνσταντίνος του Γεωργίου από το Μύρο Τριφυλίας Μεσσηνίας (1923), στρατιώτης Β΄ΜΚ
7. Αυλογιάρης Κωνσταντίνος του Δημητρίου από τη Βλάστη Κοζάνης (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
8. Βερύκιος Σπυρίδωνας του Πάνου από την Πλαγιά Αιτ/νίας (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
9. Βλαχογιάννης Νικόλαος του Δημητρίου από το Σίμο Αιτ/νίας (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
10. Κυριαζής Κωνσταντίνος του Γεωργίου από την Οία Θήρας Κυκλάδων (1921), στρατιώτης Β΄ΜΚ
11. Λατζουράκης Γεώργιος του Αδάμ από το Κλήμα Ηρακλείου (1920), στρατιώτης Β΄ΜΚ
12. Μαστρογιώργης Ραζής του Παναγιώτη από τη Σαμοθράκη (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
13. Μεστουσάκης Μιχαήλ του Σωτήρη, από τη Χίο (1924), στρατιώτης Α΄ΜΚ
14. Νακόπουλος Νικόλαος του Βασιλείου από την Αμφιλοχία Αιτ/νίας (1924), στρατιώτης Β΄ΜΚ
15. Ντούκας Χρήστος του Γεωργίου από το Χαϊκάλι Αχαΐας (1925), στρατιώτης Β΄ΜΚ
16. Παπαμιχαλόπουλος Κωνσταντίνος του Μιχαήλ από την Ελίκη Αχαΐας (1920), στρατιώτης Β΄ΜΚ
17. Πασχάλης Απόστολος του Γεωργίου από το Μανδήλι Σερρών (1922), στρατιώτης Β΄ΜΚ
18. Τούντας Αντώνιος του Βασιλείου από τα Σπάτα Αττικής (1920), στρατιώτης Β΄ΜΚ
19. Τσιρλής Κωνσταντίνος του Νικολάου από τα Καρδάμυλα Χίου (1922), στρατιώτης Β΄ΜΚ
20. Τσιτούρας Ιωάννης του Ευαγγέλου από τη Βραΐλα Φωκίδας (1925), στρατιώτης Β΄ΜΚ
21. Τσούμαρης Αντώνιος του Γεωργίου από το Γυμνό Χαλκίδας (1921), στρατιώτης Α΄ΜΚ
22. Φλώρος Σταύρος του Αριστείδη από το Μεγάλο Χωριό Ευρυτανίας (1925), στρατιώτης Β΄ΜΚ
23. Δούλαρης Κωνσταντίνος του Δημητρίου από την Αθήνα (1920), δεκανέας της ΒΜΚ. Συνελήφθη κατά τη διάρκεια της μάχης και έκτοτε αγνοείται.
24. Καρπούζης Γεώργιος του Γρηγόρη, δεκανέας από το Χάλκιο Κορινθίας (1925), ΒΜΚ. Συνελήφθη και έκτοτε αγνοείται.
Οι πηγές του κ. Πολυχρονόπουλου είναι το εξάτομο έργο του Δημήτριου Κατσή, τα αρχείο του Υπουργείου Άμυνας καθώς και το αρχείο πεσόντων του 1945-1949 του ΔΙΣ.
Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Πολυχρονόπουλο για τη συνεισφορά του.
Όνομα Συντάκτη
Γράφει ο Θεόδωρος Πασσαλίδης, σχολικός ψυχολόγος.
Βιβλιογραφία
Η νυκτερινή επιθετική αναγνώριση, Εφημερίδα των ειδικών δυνάμεων, 25.11.2013
Αποκαλυπτήρια μνημείου πεσόντων ανδρών των ΛΟΚ στον Προφήτη Ηλία Βλάστης, Καζαντζής Γιώργος, e-ptolemeos.gr, 17.07.2014
Το μνημείο πεσόντων της Μάχης της Βλάστης στο λόφο του Προφήτη Ηλία, Θεόδωρος Πασσαλίδης, Ιστολόγιο “Οδός Ελλήνων», 21.07.2015
Οδοιπορικό στα μνημεία της Εορδαίας, Θεόδωρος Πασσαλίδης, 2019
Video από το γλυπτό: https://www.youtube.com/watch?
Ο συντάκτης φέρει την ευθύνη των κειμένων.
Greek