Ταφικό μνημείο Μάρκου Μπότσαρη
Όταν απελευθερώθηκε η Ελλάδα, το νεοσύστατο κράτος θέλησε να τιμήσει τον ήρωα της Επανάστασης και αρχικά το μνημείο του Μπότσαρη κατασκευάστηκε στο Ηρώο, στις 14 Οκτώβρη 1838.
«Όταν έμαθα ότι σκοτώθηκε ο Μάρκος Μπότσαρης στο Μεσολόγγι– είχε πει ο γλύπτης- έβαλα στο νου μου, πως έπρεπε να στηθεί ένα μνημείο αντάξιο του ηρωισμού του. Ήμουνα τότε αρκετά νέος για να έχω ενθουσιασμό κι αρκετά φαντασμένος για να θαρρώ πως μπορούσα με την τέχνη μου να κάνω κάτι που είχε γίνει πρωτύτερα».
Την λεπτή παιδούλα την οποία έχει επικρατήσει να την λέμε «Ελληνοπούλα» αλλά είναι Γαλλίδα, η οποία φαίνεται επάνω στην ταφόπετρα του μνημείου να προσπαθεί να διαβάσει τα γράμματα, που είναι χαραγμένα στο μάρμαρο, ο γλύπτης τη συνάντησε αργότερα, στο κοιμητήριο του Pere- la- Chaise στο Παρίσι. Ήταν σκυμμένη επάνω σε ένα τάφο και προσπαθούσε να διαβάσει τα γράμματα, που ήταν χαραγμένα εκεί. Έτσι αποτυπώθηκε στο μυαλό του καλλιτέχνη η πρώτη εικόνα του έργου.
Έξι μήνες κράτησε η εργασία, και το έργο εστάλη στην Ελλάδα! Είχε χρησιμοποιήσει μάρμαρο της Καρράρας. Για πρώτη φορά, εξέθεσε το γλυπτό του το 1827, σε έκθεση των Παρισίων. Προκάλεσε μεγάλο θαυμασμό. Επαίνους απέσπασε το έργο αυτό και επτά χρόνια αργότερα, το 1834, όταν εκτέθηκε ξανά στους φιλότεχνους και στο ευρύ κοινό. Το γλυπτό αυτό εστάλη με το γαλλικό πλοίο «Αχιλλεύς» στην Ελλάδα και ξεφορτώθηκε στο Ναύπλιο. Τελικά τον Ιανουάριο του 1835, η «Ελληνοπούλα» μεταφέρθηκε στο Μεσολόγγι. Εκεί παρέμεινε αρχικά προς φύλαξη στο σπίτι Μεσολογγίτισσας χήρας.
Το 1852, είχαν αρχίσει διαμάχες μεταξύ των Ελλήνων για τον βασιλέα Όθωνα. Τα πάθη είχαν εξαφθεί. Ο γιος του ήρωα, ο Δημήτριος Μάρκου Μπότσαρης, είχε τοποθετηθεί κατά την διάρκεια της βασιλείας, υπασπιστής του Όθωνα. Ορισμένοι αντιβασιλικοί στο Μεσολόγγι, για να τον εκδικηθούν, επειδή τον θεωρούσαν βασιλικό, πήγαν στον τάφο του πατέρα του και με ασυγκράτητη βιαιότητα και πρωτοφανή εμπάθεια, τον ανέσκαψαν και σκόρπισαν τα οστά του. Και για να συμπληρώσουν τη βεβήλωσή τους, ξέσπασαν και στο γλυπτό που είχε τοποθετηθεί στον τάφο του Μάρκου Μπότσαρη.
Ο δημιουργός όταν είδε τι συνέβη στο γλυπτό του αισθάνθηκε συντριβή και φρίκη. Δεν πρόλαβε όμως να αποκαταστήσει τις φθορές του έργου του, γιατί αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας που λίγα χρόνια μετά, τον οδήγησαν στο θάνατό του.
Αργότερα το γλυπτό μεταφέρθηκε στο Παρίσι, όπου οι μαθητές του David d’ Angers, έκαναν τις κατάλληλες επεμβάσεις για την αποκατάσταση των ζημιών και των φθορών. Τελικά το άγαλμα επαναφέρθηκε στην Ελλάδα και τοποθετήθηκε στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, ώστε να είναι προφυλαγμένο από πιθανή νέα βεβήλωση και από φθορά λόγω των μεταβολών του καιρού.
Η Ελλάδα τίμησε, για τη δωρεά του, τον Δαβίδ από την Αγγέρη, όπως εξελληνίσθηκε το όνομα του γλύπτη. Του απονεμήθηκε, τιμής ένεκεν, ο αργυρούς σταυρός του Βασιλικού Τάγματος του Σωτήρος. Τελικά ο διάσημος γλύπτης πέθανε φτωχός, αλλά τιμημένος, το 1856.
Πέρασαν κάποια χρόνια και με χορηγία του Ελευθερίου Βενιζέλου αντίγραφο του περίφημου γλυπτού, τοποθετήθηκε στο μνημείο του Μάρκου Μπότσαρη στον Κήπο των Ηρώων στο Μεσολόγγι, το 1915. Το αντίγραφο είναι έργο του γλύπτη Γεωργίου Μπονάνου.
Τοποθεσία
Το μνημείο βρίσκεται στον Κήπο Ηρώων στο Μεσολόγγι.
Πατρότητα
Ο τάφος του Μάρκου Μπότσαρη στο Μεσολόγγι ειναι φιλοτεχνημένος από τον Γάλλο γλύπτη David d’Angers. Το επίγραμμα γράφηκε από τον καθηγητή πανεπιστημίου Δ. Σεμιτέλο.
Ο Pierre-Jean David (12 Μαρτίου 1788 – 4 Ιανουαρίου 1856) ήταν γάλλος γλύπτης, Ο ίδιος υιοθέτησε το όνομα David d’Angers, μετά την είσοδό του στο στούντιο του ζωγράφου Jacques-Louis David το 1809.
Το αντίγραφο είναι έργο του γλύπτη Γεωργίου Μπονάνου.
Ο Γεώργιος Μπονάνος γεννήθηκε στο Βουνί Ληξουρίου το 1863. Σπούδασε γλυπτική στο Σχολείο των Τεχνών με τον Λεωνίδα Δρόση, δουλεύοντας παράλληλα στο εργαστήριο του Δημητρίου Φιλιππότη. Συνέχισε τις σπουδές του στην Ιταλία, στο Ινστιτούτο Καλών Τεχνών της Ρώμης ως μαθητής των Αντόνιο Αλλεγκρέτι (1840-1918) και Τζιρόλαμο Μασίνι (1840-1885). Το 1888 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και άνοιξε εργαστήριο γλυπτικής. Αργότερα μετέφερε το εργαστήριό του “εις την θελκτικήν εξοχήν των Αμπελοκήπων”. Κοντά του μαθήτευσαν, μεταξύ άλλων, οι γλύπτες Γεώργιος Ματαράγκας και Νίκος Σοφιαλάκης. Το 1911 διορίστηκε καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών. Μετά από μερικούς μήνες όμως παραιτήθηκε επειδή δεν έγιναν δεκτές οι εισηγήσεις του για θέματα εκπαίδευσης, διοίκησης και κρατικής πολιτικής για τις τέχνες από τον διευθυντή της σχολής Γεώργιο Ιακωβίδη και το Υπουργείο Παιδείας.
Απεβίωσε στην Αθήνα το 1940.
Ο Μάρκος Μπότσαρης (Σούλι Θεσπρωτίας, 1790 – Καρπενήσι, 21 Αυγούστου 1823) ήταν Έλληνας οπλαρχηγός της Ελληνικής επανάστασης του 1821 και καπετάνιος των Σουλιωτών. Για τις συνολικές του υπηρεσίες στον αγώνα, μετά θάνατον έλαβε τιμητικά τον βαθμό του Στρατηγού.
Ο Μάρκος Μπότσαρης έμεινε στην ιστορία για την ανδρεία του και τη σημαντική συμβολή του στον Αγώνα για την ανεξαρτησία των Ελλήνων και δίκαια θεωρείται εθνικός ήρωας.Πολλοί Φιλέλληνες που επισκέφθηκαν την Ελλάδα, θαύμασαν την ανδρεία του Μπότσαρη, ενώ πολλοί ποιητές έγραψαν ποιήματα γι’ αυτόν. Τη νύχτα της 8ης προς την 9η Αυγούστου 1823, ο Μπότσαρης επιτέθηκε με τους 350 Σουλιώτες του κατά των δυνάμεων των Τούρκων στο Κεφαλόβρυσο του Καρπενησίου, πετυχαίνοντας τον στρατηγικό αιφνιδιασμό του. Όμως, μέσα στη νύχτα ο Μάρκος Μπότσαρης τραυματίσθηκε αρχικά στην κοιλιά. Δεν σταμάτησε όμως να διευθύνει τους άνδρες του στη μάχη και οι Σουλιώτες του αιχμαλώτισαν τον Τούρκο πασά. Τότε ένας από τους Τούρκους στρατιώτες πυροβόλησε τον Μπότσαρη και τον τραυμάτισε θανάσιμα στο μάτι. Η σορός του Μπότσαρη μεταφέρθηκε και ετάφη στο Μεσολόγγι, με κάθε δυνατή μεγαλοπρέπεια.
Ο Κήπος των Ηρώων βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του Μεσολογγίου. Πρόκειται για μια έκταση σχεδόν δεκατεσσάρων στρεμμάτων στην οποία κατά την διάρκεια της μάχης για ανεξαρτησία αγωνίστηκαν και θάφτηκαν οι μαχητές της φρουράς της Ιερής Πόλης του Μεσολογγίου.
Ο Τύμβος των Πεσόντων
Τον Οκτώβριο του 1838, με την παρουσία του Όθωνα και της Αμαλίας, πραγματοποιήθηκε η ανακομιδή των οστών των θανόντων και η επίσημη τοποθέτησή τους στον Τύμβο όπου είχαν φτιάξει. Παράλληλα ανακατασκευάστηκε το πέτρινο τείχος περιμετρικά του Ηρώων το οποίο υπάρχει μέχρι και σήμερα. Την ίδια περίοδο μεταφέρθηκαν και τα οστά του Μάρκου Μπότσαρη από το σημείο όπου είχε ενταφιασθεί πριν από την Δεύτερη Πολιορκία και τοποθετήθηκαν σε υπερυψωμένο μνημείο, ενώ στη συνέχεια επάνω στο τάφο τοποθετήθηκε το άγαλμα η Ελληνοπούλα ή κατ’ άλλους η Παιδούλα.
Το 1858, οι βασιλείς Όθων και Αμαλία, αφού βοήθησαν για την δεντροφύτευση και διαμόρφωση του χώρου, δώρισαν το μαρμάρινο λιοντάρι που τοποθετήθηκε στο πάνω μέρος του Τύμβου. Από τον Απρίλιο του 1859 μέχρι και σήμερα πραγματοποιείται κάθε χρόνο το βράδυ του Λαζάρου και το πρωί των Βαΐων πένθιμη πομπή που ξεκινά από τον Άγιο Σπυρίδωνα και καταλήγει στο Μνημείο των Πεσόντων.
Σήμερα στο Κήπο βρίσκονται 69 μνημεία Ελλήνων και Φιλελλήνων καθώς και πάρα πολλοί
σταυροί πεσόντων Μεσολογγιτών.
Τα μνημεία του Κήπου αποτελούν ιστορικά και καλλιτεχνικά έργα μεγάλης σημασίας που παραμένουν αναλλοίωτα στο χρόνο.
Τι υπάρχει τον κήπο
Ο Τύμβος
Μνημειο Μαρκου Μποτσαρη
Στήλες των αδελφών Γεροθανάση, του Επίσκοπου Ρωγών Ιωσήφ, του οχυρωματοποιού Μιχαήλ. Π. Κοκκίνη, του Σταύρου Κουτζούκη, του Ι. Ι Μάγερ, του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, του Πέτρου, Ανδρέα και Κώστα Ντόβα, του Σουηδού Γουσταύου Αδόλφου Σας, του Δημητρίου Σιδέρη, του Νικ. Στορνάρη, του Αθανασίου Τσερπέλη, του Ζηνόβιου Βάλβη, του Θοδωράκη Γρίβα, του Νικ. Κασομούλη, του Γεωργίου Λιόλου, του Ανδρέα Σάββα, του Στάμου Στάικου, του Δήμου Τσέλιου, των Αμερικανών, Γάλλων, Γερμανών, Ιταλών, Πολωνών, Ρώσων, όλων των Φιλελλήνων , καθώς και των Κυπρίων Αγωνιστών.
Οι προτομές: του Φρ. Άστιγγος, του Βύρωνος, του Δημήτριου Θέμελη, του Χρήστου Καψάλη, του Σπ.Κοντογιάννη, του Ιω. Παπαδιαμαντοπούλου, του Θανάση Ραζηκότσικα, του Δήμου Ρινιάσα, του Κων. Βλαχόπουλου, του Γιάννη Γούναρη, του Μήτρου Δεληγεώργη, του Γεωργίου Κίτσου, του Μήτσου Κοντογιάννη, του Δημήτρη Μακρή, του Αλ.Μαυροκορδάτου, του Νότη Μπότσαρη και του Σπύρου Μήλιου.
Οι σταυροί: του Ιω.Αγγελή, του Δημητρίου Γκόρπα, του Κώστα Πουρνάρα, του Ανδρεά Γριβογιώργου, του Τούσια Ζέρβα, του Ασημάκη Ζορμπά, του Α.Κόλλια, του Φώτου Μπόρμπορη, του Γεωργάκη Ντάρμπα, του Σπύρου Πεταλούδη, του Πλαντ. Πλατύκα, του Σπύρου Ραζή, του Ιταλού Ραζιέρι, του Σπύρου Σκαρλάτου, του Γεράσιμου Τζόρνα, του Κων. Ι. Τρικούπη, του Ιω. Μ. Τρικούπη. Του Ιταλού Πασκουάλε Γιακουμόζι. Του Χρύσανθου Μωραΐτη.
Λάρνακα του Χρ. Ξηρομερίτη.
Στήλη με το ψήφισμα της 14 Μαΐου του 1829 του Ι. Καποδίστρια.
Πλάκα με τις ονομασίες των προμαχώνων.
Μνημείο με την τάπια του Μ.Μπότσαρη.
Ο γνωστότερος και πιο επισκέψιμος χώρος στο Μεσολόγγι προσελκύει δεκάδες τουρίστες κάθε χρόνο και αποτελεί το σήμα κατατεθέν της πόλης που έμεινε στην ιστορία μέσα από την επανάσταση του 1821.
Πρόκειται για ένα μοναδικό, για την Ελλάδα, πάρκο με μνημεία για γνωστούς αλλά και ανώνυμους ήρωες που έπεσαν στον Αγώνα για την Ελευθερία. Κάθε χρόνο την Κυριακή των Βαΐων.
Όνομα Συντάκτη
Γράφει ο Γεώργιος Τσιτιρίδης, δημοσιογράφος.
Βιβλιογραφία
Διαδικτυακές πηγές:
https://el.wikipedia.org/wiki
https://sitalkisking.blogspot.com/2015/06/blog-post_4.html
Ο συντάκτης φέρει την ευθύνη των κειμένων.
Greek